Chủ Nhật, 23 tháng 6, 2013

Nhận thức thụt lùi về một bước phát triển

http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/5/5/5/248658/Default.aspx

Làm thất bại chiến lược "Diễn biến hòa bình"
Khẳng định bước tiến quan trọng trong hoạt động của Quốc hội
QĐND - Chủ Nhật, 23/06/2013, 21:51 (GMT+7)
QĐND - Tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, lần đầu tiên Quốc hội nước ta lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh lãnh đạo chủ chốt do Quốc hội bầu và phê chuẩn. Sự kiện trên được nhiều nhà nghiên cứu lập pháp và đại đa số nhân dân đánh giá cao, coi đó là một bước phát triển mới rất quan trọng của giám sát tối cao và tăng cường dân chủ. Ấy vậy mà vẫn có một số ý kiến cố tình xuyên tạc thành công của cuộc lấy phiếu tín nhiệm này.

Lá phiếu của cơ quan quyền lực cao nhất
Các ý kiến theo hướng phủ nhận hoặc hạ thấp kết quả cuộc lấy phiếu tín nhiệm cho rằng, "tất cả các chức vụ chủ chốt đều do Đảng lựa chọn. Ðảng lãnh đạo, kiểm soát cả Quốc hội nên việc lấy phiếu chỉ là một diễn dàn dân chủ trá hình, làm công cụ để hợp thức hóa một ý đồ nào đó của Đảng". Thậm chí có trang mạng còn nhận định "đây là cuộc đấu đá nội bộ"... Khi kết quả cuộc lấy phiếu được công bố, một số người bình luận một cách thiếu thiện chí: “Cuộc lấy phiếu đã thất bại hoàn toàn”, "Cuộc lấy phiếu là hình thức, là đối phó"... Họ đòi phải sớm thực hiện các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với các chức danh lãnh đạo cao nhất theo mô hình phương Tây…
Trước hết, phải xem cuộc lấy phiếu tín nhiệm này bắt nguồn từ đâu?
Chắc chắn không phải từ kiến nghị “gây sốc” của ai đó, mà từ chính đòi hỏi của thực tiễn, từ trách nhiệm của Quốc hội với tư cách là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của đất nước có chức năng lập pháp, chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và chức năng giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.
Ảnh: dantri.com.vn
Việc lấy phiếu tín nhiệm đã được Quốc hội quan tâm từ lâu, nằm trong lộ trình đổi mới mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Từ đầu khóa XIII đến nay, qua nhiều phiên họp, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ của Quốc hội đã đặc biệt quan tâm xây dựng và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 35/2012/QH13 về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn.
Sâu xa hơn thì sự hình thành chủ trương lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm bắt nguồn từ chính tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN. Năm 1945, ngay sau khi mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập Ban Thanh tra đặc biệt với những thẩm quyền rất lớn trong việc truy cứu trách nhiệm của các quan chức hành chính có hành vi sai phạm làm tổn hại đến uy tín Chính phủ.
Đầu năm 2012, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đã đặt ra yêu cầu cần “hướng dẫn để sớm thực hiện quy định việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn”. Trước đó, Hiến pháp năm 1992 quy định Quốc hội "bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn".
Tiến tới “cuộc sát hạch hằng năm”
Trước hết, cần lưu ý “lấy phiếu tín nhiệm” hoàn toàn khác với “bỏ phiếu tín nhiệm”. Nghị quyết 35 của Quốc hội đã đề cập cả hai hình thức này chứ không phải chỉ chung chung, “không nhằm xử lý ai” như ai đó lập luận. Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, một chuyên gia tư pháp khi trình bày về Dự thảo Nghị quyết 35 cuối năm ngoái cũng nêu rõ: “Cần phân biệt rõ tầm quan trọng giữa hai quy trình lấy phiếu tín nhiệm với bỏ phiếu tín nhiệm. Trong đó, lấy phiếu tín nhiệm được hiểu là việc làm định kỳ hằng năm, nhằm đánh giá sự tín nhiệm của đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND đối với người giữ chức vụ, làm cơ sở cho việc thực hiện công tác cán bộ. Còn bỏ phiếu tín nhiệm là việc đại biểu Quốc hội, HĐND thể hiện thái độ tín nhiệm hoặc không tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do mình bầu ra hoặc phê chuẩn trong những trường hợp do luật quy định (hình thức này gần với bỏ phiếu bất tín nhiệm ở một số quốc gia khác). Như vậy, về mặt kỹ thuật lập pháp, Quốc hội nước ta đã nghiên cứu, tiếp thu nhiều kinh nghiệm và những hạt nhân hợp lý của nghị trường quốc tế, không thể nói đây là cách làm “không giống ai”.
Cũng không thể quy chụp kết quả cuộc lấy phiếu là "không có tác dụng gì". Bởi lẽ, mục đích triển khai Nghị quyết 35, vẫn theo Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu là nhằm tăng cường hiệu quả giám sát cán bộ, giúp cán bộ nhận biết rõ sự đánh giá của đại biểu về mức độ tín nhiệm trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của mình; trên cơ sở đó, có biện pháp phấn đấu, rèn luyện, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả hoạt động. Việc lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm còn nhằm bổ sung căn cứ để thực hiện công tác quy hoạch, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ một cách hiệu quả, đúng người, đúng việc; khuyến khích những người tín nhiệm thấp tự nguyện từ chức; kịp thời đưa ra khỏi vị trí lãnh đạo, quản lý những người không hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao mà không phải chờ đến hết nhiệm kỳ…
Trả lời câu hỏi của báo chí về việc tới đây có nên bỏ phiếu “bất tín nhiệm” các nhân sự cao hơn sau khi lấy phiếu tín nhiệm, TS Nguyễn Sĩ Dũng, Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội giải thích: "Nếu bỏ phiếu theo lý luận thế giới thì chúng ta không phát triển theo mô hình đó mà “ta làm theo cách của ta”. Tất nhiên lần đầu triển khai chưa thể hoàn thiện. Nhiều lãnh đạo Nhà nước cũng thấy cần rút kinh nghiệm thêm, Quốc hội sẽ xem xét để hoàn thiện thêm. Phản hồi chung về hoạt động lấy phiếu tín nhiệm vừa qua là tích cực. Đa số ý kiến đánh giá đây là một bước phát triển dân chủ đáng ghi nhận của Quốc hội nước ta. Cũng có những phản hồi khác, coi như “hòa cả làng, không ai việc gì cả” nhưng dư luận xã hội rất đa dạng, hơn 80 triệu dân thì có ý kiến khác nhau là bình thường”.
TS Nguyễn Sĩ Dũng cũng phân tích thêm: “Rồi đây, các đại biểu sẽ có thêm nhiều điều để nói với cử tri. Cử tri cũng hỏi nhiều điều, hỏi nhiều cái “tại sao”. Nhưng tôi nghĩ các đại biểu Quốc hội đã làm rất tốt. Các đại biểu đã hành động khá sát với tâm tư của nhân dân. Những người được phiếu tín nhiệm thấp là một sự cảnh báo, phải phấn đấu trong thời gian tới. Đó cũng là một tác dụng”. Còn Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc thì cho rằng, những con số tín nhiệm đó không chỉ là sự đánh giá một cá nhân mà rộng hơn là đánh giá cả một ngành, sẽ nhiều người phải “soi, xét” chứ không dừng lại ở chỗ mỗi người được lấy phiếu tự “chiêm nghiệm” bản thân.
Báo chí quốc tế cũng có những đánh giá tích cực về thành công của cuộc lấy phiếu tín nhiệm. Các hãng thông tấn lớn như Bloomberg, AP, AFP, Reuters… có nhiều bình luận nhưng có chung một nhận xét “Việt Nam cho thấy một hình ảnh thay đổi”. Jonathan London, Trợ lý giáo sư thuộc Khoa Châu Á và Quốc tế học tại Đại họcCity Hong Kong, cho rằng “hệ thống chính trị của Việt Nam đang tiến triển một cách đáng khích lệ". Edmund Malesky, chuyên gia về Việt Nam thuộc Đại học Duke (Hoa Kỳ) cho rằng, "việc bỏ phiếu thực sự cho thấy các đại biểu quốc hội đang làm công việc của mình”.
Phát biểu bế mạc kỳ họp thứ 5, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng đánh giá, toàn bộ quy trình lấy phiếu tín nhiệm được làm một cách dân chủ, công khai, minh bạch để công luận và đồng bào, cử tri cả nước theo dõi, giám sát. Với trách nhiệm của mình, các vị đại biểu Quốc hội đã dành thời gian nghiên cứu, nắm bắt thông tin, thảo luận, đánh giá một cách thận trọng, khách quan, công tâm mức độ tín nhiệm. Kết quả lấy phiếu tín nhiệm đã phản ánh chân thực tình hình kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và các hoạt động tư pháp của đất nước".
Trước đó, Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, đây là lần đầu tiên Quốc hội thực hiện một cuộc “bỏ phiếu kép lịch sử”, đại biểu Quốc hội lấy phiếu tín nhiệm 47 chức danh chủ chốt còn nhân dân theo dõi để “bỏ phiếu” chính kết quả làm việc của Quốc hội. Đây cũng là điều mà chưa quốc hội nào trên thế giới thực hiện được với phạm vi, quy mô như vậy. Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho biết, tới đây, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội sẽ xem xét, quyết định việc có thu hẹp phạm vi chức danh lấy phiếu tín nhiệm không, nên để việc lấy tín nhiệm ở 3 mức hay 2 mức, có chỉnh sửa, bổ sung Nghị quyết 35 không?
Từ thành công của cuộc lấy phiếu tín nhiệm lần đầu tiên này, Quốc hội sẽ xem xét, rút kinh nghiệm để hoàn thiện thêm. Rồi đây, khi nội dung này trở thành cuộc sát hạch hằng năm, tin tưởng rằng những lá phiếu ấy sẽ càng có ý nghĩa nhiều hơn, góp phần tích cực vào sự đổi mới, phát triển của đất nước.
NGUYỄN VĂN MINH