Thứ Sáu, 20 tháng 6, 2014

Những nhà báo đầu tiên ra Trường Sa Kỳ 2: Trường Sa “thưở ban đầu”

Những nhà báo đầu tiên ra Trường Sa
                        Kỳ 2: Trường Sa “thưở ban đầu”
                        Ký sự của  NGUYÊN MINH – TRƯỜNG GIANG
         Ông đã may mắn chụp được 14 cuộn phim, ghi lại hình ảnh Trường Sa với chim chóc, cỏ cây và bộ đội chiến đấu, huấn luyện trong những ngày đầu giải phóng. “Cứ ảnh nào đen trắng mà toàn bộ đội đội mũ cứng, mang trang phục bộ binh là “lớp ảnh thứ nhất” về Trường Sa do tôi chụp” – ông Nguyễn Khắc Xuể “bật mí”
         “Ba lớp ảnh” của những ngày đầu
Bất ngờ, đến cuối buổi chiều, từ đường chân trời bỗng hiện ra hai bóng đen nho nhỏ, rồi to dần, to dần.
- Tàu về! Tàu về! Tiếng ai đó hét lên.
Mọi người đổ xô ra bờ biển. Thực hay mơ đây. Đúng là hai chiếc tàu đã “lò dò” dắt nhau trở về sau khi cũng bị chết máy đã sửa được máy và thoát qua dông bão.
Đêm hôm ấy, họ ngủ ngon như chưa bao giờ được ngủ và mờ sáng hôm sau, lại tiếp tục lên đường. Lần này, có thêm một chiếc tàu của đoàn 125 hải quân là tàu chỉ huy, dẫn đường cho cả đoàn.
Tiếp tục cưỡi nhiều đêm sóng dữ, tàu đã tới quần đảo Trường Sa, dừng chân điểm đảo đầu tiên là Song Tử Tây, cũng là hòn đảo đầu tiên được giải phóng rạng sáng ngày 14-4. Sau Song Tử Tây, đoàn tiếp tục hành trình tới Nam Yết, An Bang, Trường Sa Lớn…và cuối cùng là Sơn Ca – cũng là hòn đảo sau cùng được giải phóng vào ngày 29-4.
Với nhiệm vụ của một phóng viên ảnh, Khắc Xuể miệt mài bắt tay vào công việc. Ông cho hay, những bức ảnh chụp ở Song Tử Tây là khá nhất, tốt nhất với nhiều hình ảnh sinh động như: Bộ đội thao tác bắn cối 60, phất cờ giải phóng… đã trở thành những hình ảnh biểu tượng của giải phóng Trường Sa.
      Sau này, còn một số đợt phóng viên ra Trường Sa những năm đầu sau giải phóng nên xuất hiện thêm nhiều hình ảnh chụp bộ đội Trường Sa “thưở ban đầu”. Nhưng theo ông Xuể, có thể phân biệt đâu là những ảnh do ông chụp vào tháng 5-1975 bởi theo ông, có tới “ba lớp ảnh” bộ đội Trường Sa ngày đầu giải phóng.
Lớp ảnh  thứ nhất là hình ảnh bộ đội mặc quần áo bộ binh, đội mũ cối do Khắc Xuể chụp tháng 5-1975.
Lớp ảnh thứ hai do ông Bằng Lâm chụp có ảnh hình ảnh bộ đội mặc áo trắng hải quân.
Lớp ảnh thứ ba ông Vũ Đạt, cũng là cựu phóng viên Báo Quân đội nhân dân ra Trường Sa vào khoảng những năm 1978-1980 chụp lại với dụng ý không quên chiến công của bộ đội đặc công nên có nhiều hình ảnh anh em đội mũ sắt.
Gió, cát, chim và bia chủ quyền
Trường Sa ngày đó lúc quân đội Sài Gòn đồn trú còn khá hoang sơ. Ông Xuể kể rằng, cây cối khá ít, chỉ có một số cây dừa trên đảo Nam Yết và vài gốc bàng vuông cổ thụ trên những đảo lớn. Sâm đất là loài cây bò lan trên nhiều đảo. Nhiều đảo hầu như không có cây cối, chỉ mênh mông gió, cát, nắng cháy và…chim. Các công trình trên đảo chủ yếu là hầm, công sự phủ cát, gác tôn.  Có khá nhiều cột mốc chủ quyền do chế độ Sài Gòn cho dựng trên các đảo song do sau khi giải phóng ta triển khai xây dựng bia chủ quyền mới trên nền bia cũ được dỡ bỏ hoặc tu tạo nên những bia đó không còn nhiều.  Song trên quần đảo hiện nay vẫn còn lưu giữ được hai bia chủ quyền của chế độ cũ trên đảo Nam Yết và Song Tử Tây.
Cây cối thưa vắng nhưng bù lại đảo rất nhiều chim. Chim hải âu, ó biển, mòng biển nhiều vô kể. Chúng chen chúc đi trên cát, gặp người chẳng buồn bay vì có mấy khi chúng thấy người đâu. Trứng chim la liệt, phải vừa đi vừa tránh kẻo vỡ trứng của chúng… Hôm tới đảo An Bang, thấy loài chim ó biển đậu rất nhiều, nhìn rất dễ thương, ông Xuể thấy nó cứ nhìn mình tưởng nó hiền liền đưa tay “chào”. Nào ngờ, chú ó biển mổ cho một cái thật lực, máu tuôn xối xả. Vích cũng rất nhiều, chúng lên đẻ trứng ngay trên các bãi cát. Thực phẩm mang theo không nhiều, nguồn thức ăn chính là trứng chim, thịt vích, nước uống cũng thiếu, lại hầu như không có rau nên bộ đội hầu như ai cũng bị táo bón, ăn hai thứ đó nên táo bón kinh khủng. Nhưng rồi, mọi người đều động viên nhau vượt qua khi nghĩ đến những đồng đội bám đảo đã và sẽ phải chịu đựng cuộc sống như thế lâu dài hơn mình rất nhiều.
Những tác phẩm đầu tiên
Chuyến công tác kéo dài chừng 10 ngày, cũng là dịp để đoàn công tác khảo sát, hoạch định những vấn đề phòng thủ, giữ vững quần đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Ông Xuể và ông Thắng cũng đã hoàn thành nhiệm vụ chụp ảnh, thu thập tư liệu.
Trở về đất liền, dù là nhà báo đầu tiên chụp ảnh Trường Sa nhưng để có được những bức hình đó cho riêng mình, cũng không hề đơn giản. Bởi lẽ, theo lệnh cấp trên, ông phải bàn giao các cuộn phim chụp được. “Khi về đất liền, trong số 14 cuộn phim đã chụp, tôi bàn giao lại cho anh Thái tới 10 cuốn. Không lẽ nghĩ mình là nhà báo mà “trắng tay”, tôi xin giữ lại 4 cuốn với lý do ảnh “không quan trọng” và được đồng ý.  Còn bài viết về Trường Sa, tôi chỉ viết một bài về trận đánh đảo Sơn Ca và một bài về chiếc xe máy Kawasaky” – ông Xuể kể. Bài về trận đánh đảo Sơn Ca được đăng vào dịp cuối năm 1975, có kèm hình ảnh bộ đội ta làm chủ đảo, tuần tra bên cột mốc chủ quyền và dựng chòi canh giữ đảo. Về sau, nhiều bức ảnh chụp bộ đội Trường Sa do Nguyễn Khắc Xuể chụp đã được in trên Báo Quân đội nhân dân và nhiều báo khác. Trong đó, bức ảnh đảo Song Tử Tây với hình ảnh bộ đội cơ động tác chiến, phía sau là cột mốc chủ quyền có lá cờ giải phóng phần phật tung bay đã trở thành một bức ảnh mang tính biểu tượng giải phóng Trường Sa, được lưu giữ trong bảo tàng hải quân và nhiều sách báo viết về giải phóng Trường Sa.
 Sang năm 1976, những bài báo về Trường Sa đã xuất hiện nhiều hơn trên Báo Quân đội nhân dân. Trong đó, đáng chú ý phải kể để loạt ký sự 16 kỳ mang tên “Sóng gió trên những đảo tiền tiêu” do hai phóng viên Nguyễn Thắng và Hà Đình Cẩn viết chung đã tiết lộ những bí ẩn về Trường Sa. Danh từ “Đảo Bão Tố” đã được nhà báo Nguyễn Thắng đặt cho Trường Sa ngay từ đầu. Trong loạt ký sự, các số cuối viết sâu về Trường Sa từ cảnh vật tới con người, từ chuyện đảo chim, đảo vích tới chuyện trồng rau, treo cờ, ý chí khắc phục khó khăn và niềm lạc quan của người lính nơi tuyến đầu Tổ quốc. Đáng chú ý, các nhà báo đã khắc hoạ sinh động chuyện chở đất phù sa, gửi hạt giống rau và những hòm cờ Tổ quốc ra đảo. Chuyện về chim, về ốc, bào ngư, nhím biển…thật ly kỳ nhưng ngay từ ngày đó, các đảo đã ra nghị quyết bảo tồn các loài chim lâu dài.
Nhớ lại chuyến đi của hai người đồng nghiệp, Đại tá, nhà báo Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Trưởng phòng Văn hoá – Thể thao Báo Quân đội nhân dân xúc động mãi với hình ảnh hai nhà báo khỏe khoắn, đẹp trai đường bệ phóng xe rời thành phố. “Chúng tôi đều tin rằng chuyến đi của các anh sẽ thành công. Và chuyến đi ấy các anh đã thành công mỹ mãn. Anh Nguyễn Thắng trổ hết kinh nghiệm khai thác tài liệu, phóng sự đăng nhiều kỳ của anh đầy ắp thông tin mới lạ, xúc động về Trường Sa, về chiến công đánh chiếm quần đảo của bộ đội hải quân. Anh Khắc Xuể “đốt sạch” hơn chục cuộn phim, có nhiều ảnh rất đẹp về đảo, về những đàn chim đông nghịt quây quần bên chiến sĩ cùng những cây bàng quả vuông... Thiên phóng sự dài kỳ về Trường Sa của các anh trở thành một sự kiện báo chí 1975-1976, làm háo hức bạn đọc” – Đại tá Nguyễn Mạnh Hùng kể.
Mong tìm nhân vật và kỷ vật
Lại nói về chiếc xe máy. Lúc trở lại Cam Ranh, nghĩ đường về Sài Gòn sau trận đi biển mệt nhoài, cả ông Xuể và ông Thắng đều không dám liều thêm một lần nữa. Họ đành tính chuyện mang xe đi gửi và đi ô tô về. Ông Xuể mang xe máy ra bến xe Nha Trang. Thấy con xe kềnh càng, các chủ xe, tài xế đều lắc đầu quầy quậy. Bí quá, ông Xuể đành thật thà vào ban quản lý bến xe, rút giấy giới thiệu, thẻ nhà báo và trình bày. “Hiệu nghiệm” ngay, người quản lý xem giấy và reo lên:
- Trời đất ơi! Giấy giới thiệu có chữ ký, con dấu tướng cộng sản nè! Tướng cộng sản ký nè! Ủa, vậy phải giúp mấy ổng chứ.
Nói rồi anh ta đưa ông Xuể ra tận một chiếc xe sắp lăn bánh, yêu cầu phải chở chiếc xe và nhà báo về ngay. Thế là “chú ngựa xích thố Kawasaky” được khiêng lên nóc xe, đường hoàng trở lại Sài Gòn. Nó trở thành “xe công” của tổ phóng viên thường trú. Những năm chiến tranh biên giới Tây nam xảy ra, nó lại trở thành “tuấn mã” đưa nhiều lớp phóng viên ra trận. Ông Xuể rất quý nó, muốn lưu giữ lâu dài nhưng xe dùng chung, lại cồng kềnh, tốn xăng nên sau khi ông chuyển ra Hà Nội, xe cũng dần hư hỏng rồi không biết số phận của nó ra sao. Đó cũng là một trong những điều khiến ông tiếc nhất.
Còn một điều ông thấy tiếc lớn hơn nữa. Đó là câu chuyện về những người lính, ở cả hai bên chiến tuyến. Ông nói: “Ấn tượng mạnh nhất là những người lính đặc công đã giải phóng Trường Sa. Ngày đó do yêu cầu của cấp trên, tôi gần như không được phỏng vấn họ, chỉ ghi tên sau khi chụp ảnh. Không biết 40 con người đó giờ đây số phận họ ra sao? Giá mà chúng ta làm được việc tìm lại họ hôm nay thì ý nghĩa quá. Và đáng chú ý nữa là 32 người lính quân đội Sài Gòn bị bắt làm tù binh ở Trường Sa, giờ họ ở đâu, làm gì? Nếu tìm lại được họ, nghe họ kể chuyện canh giữ đảo, chuyện ta giải phóng đảo như thế nào cũng sẽ thêm nhiều điều thú vị, hữu ích trong giáo dục truyền thống, khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam qua nhiều thế hệ” – ông Nguyễn Khắc Xuể tâm sự./.

NHỮNG NHÀ BÁO ĐẦU TIÊN RA TRƯỜNG SA - KỲ 1: CHUYẾN ĐI SAU "PHÚT 90"

NHỮNG NHÀ BÁO ĐẦU TIÊN RA TRƯỜNG SA - KỲ 1: CHUYẾN ĐI SAU "PHÚT 90"

NHỮNG NHÀ BÁO ĐẦU TIÊN RA TRƯỜNG SA - KỲ 1: CHUYẾN ĐI SAU "PHÚT 90"
QĐND - Ngày 29-4-1975, Trường Sa-quần đảo thiêng liêng của Tổ quốc hoàn toàn giải phóng. Nhận thức tầm quan trọng của việc tuyên truyền khẳng định chủ quyền, có hai nhà báo của Báo Quân đội nhân dân đã được giao nhiệm vụ theo chuyến tàu đầu tiên tiếp quản Trường Sa. Một trong hai nhà báo có mặt ở Trường Sa khi đó nay còn sống là Thiếu tá Nguyễn Khắc Xuể, hiện sống ở Thành phố Hồ Chí Minh. Chúng tôi đã tìm gặp ông để ghi lại những ký ức đẹp đẽ, hào hùng của người lính cầm bút lần đầu đến Trường Sa.
“Kỷ niệm vĩ đại”
Mấy năm rồi, cứ gần dịp 29-4, kỷ niệm giải phóng Trường Sa là tôi gọi điện xin gặp ông nhưng năm nào ông cũng từ chối. Nên năm nay, bất ngờ lắm khi ông đồng ý. Lý do có thể cũng vì câu trình bày của tôi: “Sắp 40 năm rồi mà chú. Các chú là những nhân chứng lịch sử nhưng có hai người thì chú Nguyễn Thắng cũng đã ra đi…”.
Sau gần 40 năm, ở tuổi 65 nhưng ông vẫn tráng kiện như thừa sức đi biển tiếp. Ông gọi lần đi Trường Sa đó là “kỷ niệm vĩ đại”!
Ghi chép của Nhà báo Nguyễn Khắc Xuể về chuyến đi Trường Sa.
Hà Nội, sáng 2-5-1975. Nhà số 7 Phan Đình Phùng. Hai ngày liền hai số báo ra đỏ rực tin chiến thắng huy hoàng. Tòa soạn hừng hực dõi theo tin, bài gửi về từ mặt trận. Cánh phóng viên không được đi, phải ở nhà “gác gôn” thì ngẩn ngơ vì không được ra trận. Khắc Xuể cũng thế. Nhưng sau “phút 90”, chàng phóng viên trẻ bất ngờ được Tổng biên tập Nguyễn Đình Ước gọi lên, đưa cho một tờ giấy giới thiệu. Giọng ông Ước nghiêm trang:
- Giấy có chữ ký của Trung tướng Lê Ngọc Hiền, Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày mai, cậu đi Sài Gòn ngay!
Sài Gòn… Ngày đó với Xuể là một cái gì xa lắc xa lơ. Nó ở đâu, đi vào bằng cách nào, đâu có biết? Ngồi ngẫm một lúc, Xuể chợt nhớ ra mình có quen anh Nguyễn Duy Hiền là Phó tham mưu trưởng Trung đoàn 918 máy bay vận tải quân sự. Anh cuống cuồng phi xe đạp sang. Nhìn tờ giấy có chữ ký của Trung tướng, anh Hiền đồng ý. Thế là sáng hôm sau, Xuể được quá giang trên chuyến bay vận tải vào Sài Gòn.
“Đoạt” siêu xe, thẳng tiến Cam Ranh
Trưa 3-5-1975. Sân bay Tân Sơn Nhất hừng hực nắng. Xuể xuống máy bay, mắt anh cứ dán vào những tấm biển quảng cáo kem đánh răng. Lò dò hỏi mãi, anh mới về tới cơ quan đại diện Tổng cục Chính trị ở gần cầu Thị Nghè. Lúc này, cấp trên mới cho biết, anh sẽ cùng phóng viên Nguyễn Thắng đã vào Sài Gòn trước đó, tham gia đoàn công tác của Bộ Tổng tham mưu ra kiểm tra quần đảo Trường Sa. Ngày N, giờ G, phải có mặt ở Cam Ranh để nhận nhiệm vụ.
Trường Sa! Nơi chưa một lần đặt chân, cũng không biết nó xa cỡ chừng nào. Nhưng chỉ nghe tên, nghe nhiệm vụ đã thấy lòng chộn rộn, lo lắng và dâng lên bao cảm xúc khó tả. Nhưng đi bằng cách nào? Từ Sài Gòn ra Cam Ranh những hơn 500 cây số? Hai phóng viên trẻ chạy sang gặp Bộ chỉ huy Tiền phương thì được câu trả lời là tự tìm cách đi, bởi xe thì… không có.
Chợt nhớ ra bên Quân chủng Không quân đã vào tiếp quản sân bay, Xuể ra sân bay để hy vọng “xem có mượn được cái xe máy nào không?”.
Ra sân bay, câu trả lời là “không”. Thất thểu ra về, Khắc Xuể đành hỏi đại một chiến sĩ vệ binh:
- Này, cậu có thấy gần đây có cái xe máy nào không?
Bất ngờ, cậu ta thủng thẳng:
- Cuối sân bay kia kìa, trong đống ngổn ngang có một chiếc to lắm, anh thích thì ra mà tìm!
Xuể chạy lại cuối đường băng, nơi ô tô, giày dép, mũ áo, đồ đạc tàn quân vứt ngổn ngang. Một chiếc Kawasaki 250 phân khối đỏ chót, mới cáu cạnh, mang biển vàng quân cảnh còn cắm nguyên chìa khóa nằm chình ình đó. Mừng rỡ nhưng rồi lại… lo, vì bản thân Xuể chưa bao giờ đi xe máy. Anh suy ngẫm rồi quyết định “liều”. Bởi lẽ, thời gian ở Hà Nội, có lần đi công tác cùng phóng viên Triệu Hùng, anh đã chứng kiến cách phóng viên Triệu Hùng đi xe Hải Âu ba bánh. Xuể cố căng đầu nhớ những thao tác của anh Hùng. Cũng vặn chìa khóa, cũng đạp cần khởi động. Xoay xoay, vặn vặn, chả biết đâu là côn, đâu là số, cuối cùng chiếc xe cũng lao đi trong sự choáng váng, loạng choạng của người lính trẻ. Giật cục. Chết máy. Đi. Dừng. Đi… Cứ thế đi. Mãi đến 8 giờ tối, Xuể mới về tới cơ quan.
Sáng hôm sau, đổ xăng đầy bình, còn cẩn thận chở thêm hai can xăng 20 lít to uỳnh hai bên, Xuể chở Thắng hùng dũng lao khỏi Sài Gòn. Dọc đường, gặp nhiều xe đò đi cùng chiều, họ lạ lẫm nhìn hai anh giải phóng quân đi xe kiểu gật gù, lúc lạng bên này, khi tạt bên kia. Một vài tài xế ngó đầu ra chửi đổng:
- Đi kiểu gì vậy, khùng à?
- Mới tập xe sao đi ngu thế cha nội?
Mặc kệ, hai anh cứ thế đi, vượt qua những cung đường lạ hoắc. Dọc đường, quân trang quân dụng vứt ngổn ngang. Trưa 5-5-1975, họ đến Quân cảng Cam Ranh.
Tại Cam Ranh, họ gặp Đại tá Hoàng Hữu Thái, Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân. Nhìn hai phóng viên trẻ từ đầu tới chân, ông Thái bắt tay:
- Khá lắm! Đúng chất lính chiến đấy! Nhưng thử thách trên bờ chưa nhằm nhò gì khi ra biển đâu!
“Qua anh Thái, tôi chỉ biết được tham gia đoàn phái viên của Bộ Tổng tham mưu ra kiểm tra quần đảo Trường Sa vừa được giải phóng ít ngày. Đoàn khá đông, khoảng 10-20 người, đi trên 3 con tàu…” - ông Xuể bồi hồi nhớ lại.
Nhiệm vụ “5 không”
Khi giao nhiệm vụ cho phóng viên, ông Xuể còn nhớ rất rõ “5 không” mà ông Thái dặn dò gồm: Không được chụp quân cảng, không được chụp đoàn tàu đang hành quân, không được chụp toàn cảnh đảo và những vũ khí khí tài lớn, không được chụp chân dung cán bộ chỉ huy và chiến sĩ, không được chụp cảnh ông Thái ngồi làm việc với Ban chỉ huy các đảo.
Trừ “5 không” đó ra thì nhiệm vụ của phóng viên là làm sao chụp ảnh, viết bài để thấy được bộ đội ta huấn luyện, đánh chiếm đảo; chụp sao nêu bật được việc ta đã làm chủ chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa, trong đó có nhiều điểm nhấn như cột mốc, cờ Tổ quốc, sinh hoạt của bộ đội…
 “Lúc đó, anh Thái dặn gì thì làm thế. Tôi không được phép hỏi lại và cũng không được hỏi ai, hỏi tại sao. Nhưng mãi sau này tôi mới hiểu những điều anh Thái dặn. Bởi lẽ, phía trước Trường Sa, xung quanh còn rất nhiều đối phương rình rập ta từng giờ, từng động thái quân sự; họ lại ở những hòn đảo gần ta, có thể quan sát rất rõ. Đó là chưa kể các tàu đã bỏ chạy của quân đội Sài Gòn đều là tàu tốt, mới chỉ loanh quanh ở các hòn đảo gần Phi-líp-pin” - ông Xuể cho hay.
Nợ bạn một tiếng còi chào
Một đêm mùa hè biển lặng, 3 con tàu trong bộ dạng tàu cá rời Quân cảng Cam Ranh đi thẳng xuống Nha Trang. Lần đầu ra khơi trên vùng biển vừa giải phóng của quê hương, lòng ai cũng lâng lâng một niềm xúc động khó tả.
Quá nửa đêm thì một cơn giông lớn nổi lên. Sóng, gió càng ngày càng dữ dội. Cả 3 con tàu đã mất liên lạc với nhau. Chiếc tàu ông Xuể đi cũng chết máy, chỉ còn thả trôi trên biển. Sự lo âu đã hằn trên trán thuyền trưởng.
Giữa lúc hoang mang đó, từ xa xa, bóng một chiếc tàu lớn đen ngòm đi tới. Tàu “ta” hay “địch”? Nửa mừng, nửa lo. Phải đợi đến khi nó áp sát, nhìn rõ chữ Vladimir Vostok, anh em trên tàu mới reo lên: “Tàu Liên Xô rồi!”. Nhận thấy “tàu cá” Việt Nam đang gặp nạn, tàu bạn cho phép buộc dây để cứu hộ. Nhưng do thiếu kinh nghiệm, lẽ ra chỉ buộc một dây, anh em lại buộc cả hai. Tàu chạy, dây kéo xoay ngang. “Rầm”, con tàu nhỏ xô boong vào chiếc tàu buôn. Ca-bin móp ngay một khoảng lớn. “Chặt dây!” - có tiếng ai đó hét to khi con tàu sắp lao vào một lần thứ hai.
“Bộ đội hầu như say sóng cả, chỉ còn vài anh chạy lên. Tôi không bị say nên cũng lao ra,  tìm được một cái rìu chuyên chặt đá lạnh, chặt cái dây đằng lái chỉ để dây đằng mũi bám đi theo cái tàu. Dây đứt. Con tàu ngoan ngoãn đi theo tàu bạn” - ông Xuể vẫn chưa hết thảng thốt khi nhớ lại khoảnh khắc sinh tử ấy.
Thoát chết. Nhưng câu hỏi đặt ra lúc này là làm sao để ra tín hiệu nhờ họ cứu hộ? Không thể đi về Trường Sa. Càng không thể nói mình là tàu quân đội! Mà muốn nói để họ kéo tàu về đâu phải có bản đồ, nhưng không thể là bản đồ quân sự. May mắn sao, anh em cũng kiếm được một chiếc bản đồ dân sự, rồi lấy mực đỏ khoanh vòng tròn vào cảng Nha Trang, vẽ thêm hình mũi neo rồi dùng sào đưa sang phía tàu bạn. Tàu bạn cứ thế kéo tàu ta.
“Lúc đó thật ra vẫn chưa hết hoang mang, không biết có phải tàu Liên Xô thật không? Nhỡ “nó” kéo mình sang Phi-líp-pin thì sao?” - ông Xuể cho hay. Dọc đường, ông Thái đã lệnh nạp đạn vào khẩu ĐKZ ở mũi tàu, sẵn sàng nổ súng nếu có biến. Lúc này, ông Xuể mới bàng hoàng nhận ra con tàu không phải là “tàu cá” mà chở đầy súng đạn bổ sung cho Trường Sa. Ơn trời, cú đâm móp ca-bin mạnh thế nếu một quả đạn phát nổ thì không chỉ tàu ta mà cả chiếc tàu buôn cũng tan tành trăm nghìn mảnh!
Chạng vạng sáng hôm sau, thấy biển yên bình và từ xa thấy dáng núi, anh em mới chạy ùa lên boong, biết mình đã thoát chết, đã vào tới Nha Trang. Ngó tìm tàu bạn thì tàu bạn đã cắt dây, tiếp tục hành trình tự lúc nào. “Đúng là tàu Liên Xô đã cứu mình. Chúng tôi còn nợ bạn một tiếng còi chào” - ông Xuể rưng rưng nhớ lại.
Ai cũng nghĩ hai con tàu còn lại đã bị làm mồi cho cơn giông biển. Về tới Nha Trang, ông Thái lập tức xin trực thăng đi tìm suốt cả buổi sáng vẫn không thấy đâu. Cả trưa hôm ấy, không ai ăn được cơm. Không khí buồn bã bao trùm lên cả đoàn công tác... (Còn nữa)
Ký sự của NGUYÊN MINH - TRƯỜNG GIANG

Kỳ 2: Trường Sa thuở ban đầu

http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/ky-su-nhan-vat/ky-1-chuyen-di-sau-phut-90/307521.html
Tin giải phóng Trường Sa lần đầu xuất hiện trên báo chí ngày 6-5-1975
Tin giải phóng Trường Sa lần đầu xuất hiện trên báo chí ngày 6-5-1975Giải phóng đảo Song Tử Tây - ảnh Khắc XuểBút tích ghi chép của nhà báo Khắc Xuể về chuyến đi Trường Sa tháng 5-1975
Bút tích ghi chép của nhà báo Khắc Xuể về chuyến đi Trường Sa tháng 5-1975Nhà báo Nguyễn Khắc Xuể (phải) và NVMNhà báo Nguyễn Khắc Xuể (phải) và NVMTrang nhất báo Quân đội nhân dân số ra ngày 1-5-1975T
Trang nhất báo Quân đội nhân dân số ra ngày 1-5-1975