Thứ Sáu, 25 tháng 11, 2016

Hà Nội tạm dừng dự án nghĩa trang Bãi Xém: Cư dân Ngọc Thụy nên làm gì?



Hà Nội tạm dừng dự án nghĩa trang Bãi Xém: Cư dân Ngọc Thụy nên làm gì?

NVM Blog - Chiều 25-11, làm việc với báo chí bà Nguyễn Thị Thanh Hằng, Chánh văn phòng UBND quận Long Biên (Hà Nội) cho biết UBND quận đã quyết định tạm dừng toàn bộ dự án cải tạo nghĩa trang Bãi Xém, phường Ngọc Thụy. Bà Hằng thừa nhận quá trình triển khai dự án gặp phải sự phản đối từ phía người dân của 6 tổ dân phố Bắc Cầu, phường Ngọc Thụy và cho biết việc tạm dừng này nhằm phục vụ việc thu thập tiếp cơ sở pháp lý của dự án và tạo sự đồng thuận trong nhân dân”.


Như vậy, những ý kiến phản biện của người dân và báo chí đã bước đầu có kết quả. Trước đó, sáng ngày 18/11, HĐND thành phố Hà Nội tổ chức tiếp xúc cử tri quận Long Biên địa điểm tại UNBD phường Ngọc Thụy nhưng ý kiến người dân vẫn gần như “đàn gẩy tai trâu” nếu như không có diễn biến sau đó. Buổi tiếp xúc cử tri kết thúc vào khoảng 11h20, các đại biểu đã ra về nhưng bên ngoài UBND phường Ngọc Thụy, người dân vẫn tập trung rất đông. Trước tình hình đó, ông Vũ Đức Bảo - Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Hà Nội (có lẽ ông Bảo từng là Bí thư quận ủy Long Biên nên hiểu và có trách nhiệm với dân hơn) đã mời toàn bộ người dân bên ngoài vào hội trường để làm việc. Ông Bảo trân trọng tiếp thu các ý kiến của dân và cho rằng, việc di chuyển nghĩa trang, bãi rác, khu xử lý nước thải là những việc hết sức nhạy cảm vì nó liên quan đến đời sống dân sinh. Chủ trương của thành phố đối với những dự án này cũng phải làm thận trọng. Vừa phải đảm bảo luật pháp, vừa phải đảm bảo quyền lợi người dân, vừa phải đảm bảo thuần phong mỹ tục của Việt Nam. Vì vậy từng dự án cần cân nhắc trên cơ sở những quy định hiện hành của luật pháp về quy hoạch, về ruộng đất, về khoảng cách cách ly, vấn đề về môi trường. Tất cả cái đó đều phải tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật. Ông Bảo cho biết sẽ kiến nghị để xem lại dự án bãi Xém  và yêu cầu bí thư, chủ tịch UBND quận Long Biên kiểm tra lại để làm rõ những gì đúng và chưa đúng. Sau đó cần thông báo công khai cho người dân để có được ý kiến đồng thuận. 
Nay UBND quận Long Biên cho biết tạm dừng triển khai dự án. Vậy có thể thấy gì sau quyết định này?
NGười dân phản đối dự án

Tạm dừng – lãnh đạo quận nghĩ gì?
Có thể nhận thấy động thái này mới chỉ là giải pháp tạm thời, thậm chí có thể coi như mang tính chất đối phó với dư luận trong bối cảnh cuộc họp HĐND thành phố đang diễn ra. Còn về bản chất, lãnh đạo phường Ngọc Thụy và quận Long Biên luôn tỏ ra rất quyết tâm triển khai dự án. Cụ thể:
-          Ông Nguyễn Quốc Văn, Chủ tịch UBND phường tiếp xúc với báo chí nhiều lần khẳng định việc cải tạo nghĩa trang Bãi Xém là giải pháp phù hợp nhất. Việc di dời mộ về nghĩa trang Trung Màu theo quy hoạch được Chính phủ phê duyệt theo ông Văn chưa thể thực hiện vì dự án nghĩa trang Trung Màu (Gia Lâm) đến nay chưa hoàn thành.
-          Ông Đỗ Huy Chiến, Phó chủ tịch UBND Quận Long Biên thì còn tự tin khẳng định: “Dự án đã đảm bảo đầy đủ thủ tục pháp lý”. “"Hiện nay, theo chủ trương của thành phố không cho phép xây dựng nghĩa trang mới, chỉ cho phép cải tạo nghĩa trang cũ. Chúng tôi đã báo cáo và UBND thành phố đã có văn bản chỉ đạo thống nhất với chủ trương của quận Long Biên là cải tạo nghĩa trang Bãi Xém. Về bản chất, Bãi Xém là một nghĩa trang cũ. Chúng tôi thực hiện đúng chỉ đạo của thành phố là cải tạo. Các sở ngành liên quan như Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Kế hoạch Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Xây dựng đã có văn bản gửi UBND thành phố chấp thuận đề xuất của quận Long Biên. UBND thành phố đã thống nhất các đề xuất và chấp thuận đề nghị của chúng tôi. Nghĩa là, mặt pháp lý đã được đảm bảo" – Ông Chiến nói với VTV.
-          Bà Vũ Thu Hà, Chủ tịch UBND quận Long Biên phát biểu trong cuộc họp tiếp xúc cử tri: "Thực tế nghĩa trang bãi Xém gắn với kế hoạch triển khai đường 40m. Dự án này sẽ tạo một bước đột phá rất lớn trong phát triển đô thị của quận Long Biên cũng như đối với phường Ngọc Thụy. Vì vậy, quận Long Biên cũng sẽ tiếp tục chỉ đạo, nắm bắt tình hình gặp gỡ người dân và xem xét các vấn đề còn chưa hợp lý trong thời gian tới".
-          Trao đổi với người viết bài này, ông Trần Quang Khai, Tổng giám đốc Tập đoàn Khai Sơn, đơn vị thực hiện dự án làm đường theo hình thức BT cho biết, di dời một về Bãi Xém là giải pháp đúng, doanh nghiệp sẽ quyết tâm cùng chính quyền triển khai. Tinh thần “hợp tác” này càng rõ hơn khi ông Nguyễn Quốc Văn, Chủ tịch UBND Phường Ngọc Thụy cho phóng viên Báo QĐND biết phường còn dành riêng một phòng riêng tại trụ sở cho Công ty Khai Sơn.
=è Như vậy có thể thấy lãnh đạo phường Ngọc Thụy và quận Long Biên đều rất tán thành, ủng hộ, quyết tâm triển khai dự án. Thậm chí họ còn cho rằng về mặt pháp lý là đã bảo đảm. Vấn đề cần giải quyết trong thời gian tới đơn giản chỉ là tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Người dân và báo chí cần làm gì?
Trên thực tế, dự án cải tạo nghĩa trang Bãi Xém hoàn toàn không ổn về thủ tục pháp lý như chính quyền phường và quận tuyên bố. Đây là một dự án có nhiều sai phạm nghiêm trọng trong thực thi pháp luật về quy hoạch, đất đai, môi trường. Người dân và báo chí khi phản biện dự án này cần tập trung làm sáng tỏ những vấn đề sau:
1/ Dùng cụm từ “cải tạo nghĩa trang Bãi Xém” là không đúng thực tế, đánh tráo khái niệm, đánh lừa UBND TP Hà Nội để thực hiện dự án. Bởi vì:
+ Bãi Xém không phải là nghĩa trang (cho dù có thể có một vài ngôi mộ lẻ) bởi vì theo khoản 1, điều 2, Nghị định Số: 23/2016/NĐ-CP ngày 5/4/2016 của Chính phủ về VỀ XÂY DỰNG, QUẢN LÝ, SỬ DỤNG NGHĨA TRANG VÀ CƠ SỞ HỎA TÁNG thì khái niệm nghĩa trang được ghi như sau: “Nghĩa trang là nơi táng người chết tập trung theo các hình thức táng khác nhau và được quản lý, xây dựng theo quy hoạch”.
Xin lưu ý cụm từ “quản lý, xây dựng theo quy hoạch”. Như vậy nếu gọi Bãi Xém là nghĩa trang thì nó phải được quản lý và xây dựng theo quy hoạch. Nhưng trên thực tế, trong bản đồ quy hoạch của quận, phường từ trước tới nay, Bãi Xém chưa bao giờ nằm trong danh mục “đất nghĩa trang” mà là đất nông nghiệp, trông hoa màu, được giao cho các hộ dân quản lý, sử dụng có cấp sổ đỏ hẳn hoi. Cho nên Bãi Xém không phải là “nghĩa trang”.
2/ Vi phạm qui định của pháp luật về “cải tạo nghĩa trang”:
Khoản 15, điều 2 của Nghị định Số: 23/2016/NĐ-CP ngày 5/4/2016 của Chính phủ về VỀ XÂY DỰNG, QUẢN LÝ, SỬ DỤNG NGHĨA TRANG VÀ CƠ SỞ HỎA TÁNG qui định: “Cải tạo và mở rộng nghĩa trang là việc chỉnh trang, nâng cấp các công trình trong nghĩa trang đang sử dụng và xây dựng mới theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với diện tích mở rộng nhằm bảo đảm về cảnh quan, môi trường.
Như vậy, Bãi Xém không phải là nghĩa trang nên không có “công trình” nào để chỉnh trang, nâng cấp; cũng không thể xây dựng mới…
Vẫn theo nghị định nêu trên, tại Điều 10 về Cải tạo nghĩa trang có quy định rõ:
1. Các nghĩa trang có cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan, môi trường chưa phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch nghĩa trang vùng tỉnh thì địa phương cải tạo.
2. Nội dung cải tạo nghĩa trang:
a) Xác lập ranh giới nghĩa trang theo quy hoạch nghĩa trang vùng tỉnh, quy hoạch chi tiết xây dựng nghĩa trang đã được phê duyệt;
b) Trồng cây xanh xung quanh và trong nghĩa trang;
c) Cải tạo, chỉnh trang, nâng cấp các công trình hạ tầng kỹ thuật trong nghĩa trang;
d) Đối với diện tích đất chưa sử dụng phải phân khu vực táng rõ ràng, phân lô mộ, nhóm mộ, hàng mộ; quy định về diện tích, kích thước và kiến trúc mộ.
Theo các quy định nêu trên: Bãi Xém chưa từng được quy hoạch, không nằm trong quy hoạch nghĩa trang vùng tỉnh (ở đây là theo Theo quyết định 496/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 8/4/2014) nên không thể được “cải tạo”.
Mặt khác, theo Khoản 15, điều 2 của Nghị định Số: 23/2016/NĐ-CP thì việc cải tạo nghĩa trang “nhằm bảo đảm về cảnh quan, môi trường” nhưng dự án này lại có rất nhiều vi phạm về môi trường: vi phạm hàng loạt quy chuẩn quốc gia về xây dựng nghĩa trang do Bộ Xây dựng ban hành số QCVN 07-10: 2016/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình nghĩa trang. Cụ thể, văn bản này quy định khoảng cách an toàn về môi trường của nghĩa trang phải tuân thủ qui định tại QCXDVN 01:2008/BXD. Theo đó, khi quy hoạch  nghĩa trang cho đô thị: Nghĩa trang xây dựng mới phải bố trí ở ngoài đô thị, phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị hoặc dân cư nông thôn, không ảnh hưởng đến môi trường dân cư xung quanh, không ảnh hưởng đến nguồn nước cấp cho sinh hoạt, ở cuối hướng gió so với khu dân cư. Đặc biệt “Nghĩa trang hung táng, nghĩa trang chôn cất một lần không được bố trí trong nội thị;Các nghĩa trang hiện có trong đô thị không đạt tiêu chuẩn môi trường phải ngừng sử dụng và có kế hoạch di chuyển”.
=è Theo qui chuẩn này thì cái gọi là nghĩa trang Bãi Xém đã vi phạm nghiêm trọng quy chuẩn Việt Nam về nghĩa trang do Bộ Xây dựng ban hành.
Không chỉ có vậy, nghĩa trang Bãi Xém còn vi phạm Quy định khoảng cách ATVMT của nghĩa trang: Khoảng cách an toàn về môi trường nhỏ nhất từ nghĩa trang đến đường bao khu dân cư, trường học, bệnh viện, công sở... được quy định như sau:
-                     Vùng đồng bằng:
+     Khoảng cách ATVMT tối thiểu của nghĩa trang cát táng: 100m.
-                     Khoảng cách ATVMT tối thiểu từ nghĩa trang đến mép nước gần nhất của mặt nước (sông, hồ, biển) không dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt:
+     Đối với nghĩa trang hung táng: 300m; Đối với nghĩa trang cát táng: 100m.
Vậy mà ở đây, nghĩa trang cách trạm cấp nước sạch chỉ 50 mét, cách trường học và khu dân cư chưa đầy 100 mét, lại nằm sát bờ sông Đuống, không có hệ thống thoát nước riêng, xả nước thẳng xuống sông Đuống.
3/ Vi phạm quy định về quản lý sử dụng đất nông nghiệp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi thu hồi đất làm dự án nghĩa trang. Cần xin ý kiến của Thủ tướng?
Cứ đặt giả thiết đây là dự án cải tạo nghĩa trang thì việc thu hồi 1,1 ha đất nông nghiệp có sổ đỏ để thực hiện dự án được thực hiện theo cơ sở pháp lý nào? Có phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất không là vấn đề cần được làm rõ. Trả lời báo Tuổi trẻ, ông Hà Đức Chung, phó giám đốc Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội khẳng định “sở chỉ đồng ý việc cải tạo nghĩa trang trên diện tích nghĩa trang cũ. Đây là khu vực nằm trong hành lang thoát lũ. Nếu là làm nghĩa trang mới, phải thực hiện các bước theo quy định về Luật Đê điều. Bước thứ nhất là phải xin ý kiến Bộ NN&PTNT, tiếp nữa là phải báo cáo xin ý kiến của Thủ tướng.  Có thể nói đây là những vấn đề pháp lý rất cần được tiếp tục làm rõ.
4- Di dời hơn 2000 ngôi mộ khô – cát táng tại phường có phải là giải pháp duy nhất?
Về vị trí đặt nghĩa trang, Chủ tịch UBND phường Ngọc Thụy Nguyễn Quốc Văn giải thích: Quyết định số 496/QĐ-TTg ngày 8/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rõ: “Quy hoạch nghĩa trang Trung Mầu (huyện Gia Lâm) đến năm 2020 khoảng 17 ha, đến năm 2030 khoảng 35 ha, đến năm 2050 khoảng 53 ha; sử dụng hình thức hung táng, cát táng, táng một lần, hỏa táng; phục vụ nhu cầu an táng của nhân dân và quy tập mộ di chuyển khu vực phát triển đô thị quận Long Biên và huyện Gia Lâm". "Nhưng tại thời điểm này nghĩa trang Trung Mầu chưa đi vào hoạt động, nên không có cách nào khác, là phải di dời mộ khô về nghĩa trang Bãi Xém, nhằm đảm bảo tiến độ giải phóng mặt bằng đường 40 m.
 Ông Nguyễn Quốc Văn Chủ tịch UBND phường Ngọc Thụy
Sự thật thì đây có phải là giải pháp duy nhất?
Xin dẫn chứng một sự việc xảy ra gần đây, xảy ra ở phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng,  tại một công trình dân dụng ở số 423 Minh Khai khi thi công đã phát hiện hơn 300 bộ hài cốt. Chủ đầu tư vì muốn tiết kiệm chi phí và muốn giấu kín dư luận, tránh để khách hàng biết dự án bất động sản mà đụng nhiều hài cốt nên đã thuê một nhà ngoại cảm mang toàn bộ số hài cốt này về chôn tại huyện Thái Thụy (Thái Bình). Sau đó, người dân địa phương đã phát hiện, phản ứng, buộc toàn bộ số hài cốt chôn trộm của Công ty Cổ phần Dệt Minh Khai phải đưa trở về Hà Nội. Sau đó, trước sức ép của dư luận, Công ty này đã phải bỏ chi phí tìm một vị trí hợp lý hơn là đưa số hài cốt trên an táng tại Nghĩa trang Yên Kỳ, thuộc địa phận xã Phú Sơn và xã Thái Hòa, huyện Ba Vì (Hà Nội).
Như vậy, cùng một sự việc di dời hài cốt ở nội đô, dự án ở Quận Hai Bà Trưng đã tìm được hướng xử lý thỏa đáng là di dời hài cốt ở nghĩa trang Yên Kỳ. Vậy với dự án đường BT tại Ngọc Thụy, cũng cần tháo gỡ theo phương án này hoặc thỏa thuận với người dân các gia đình có mồ mả nơi dự án đi qua để họ tự di dời sau khi nhận được phương án bồi thường thỏa đáng. Và bất luận trong tình huống nào thì việc di dời cũng phải tuân thủ các quy định của pháp luật, không thể bất chấp, làm trái cả quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt với những nguyên tắc cơ bản là “không cải tạo”, “không mở rộng” thêm các nghĩa trang ở nội đô. Những người cố tình làm trái, “lách luật” cần phải bị xử lý nghiêm!